toelichting: Nelson Mass

1771. Michael Haydn, op dat moment 34 jaar oud, is een gevestigde waarde in het Salzburgse culturele leven. Het is december, en in de stad gaat het overlijdensbericht van aartsbisschop Sigismund von Schrattenbach als een lopend vuurtje rond. De devote componist kruipt meteen in zijn ganzenveer en pent nog voor het jaar om is een dodenmis neer.

Het is een bijzonder werk van de toondichter die altijd wat in de schaduw van zijn grote broer is blijven staan. Michael Haydn had al bij leven de reputatie wat oubollig te zijn, maar met dit Requiem toont hij zich zijn tijd vooruit. Vooral het openingsdeel, ‘Requiem Aeternam’, lijkt wel toekomstmuziek. De manier waarop Haydn de verschillende stemmen daar gefaseerd laat inzetten, inspireert twintig jaar later namelijk zijn stadsgenoot en kennis Wolfgang Amadeus Mozart, wanneer die de openingsmaten van zijn iconische dodenmis op papier zet.

Al schuilt er een persoonlijke tragedie achter deze bijzondere vlaag van inspiratie. Met zijn werk wou Michael Haydn immers niet alleen de overleden kerkvader eren, de compositie werd evengoed een rouwwerk opgedragen aan Haydns eigen dochter Aloisia Josepha. Zijn enige kind was aan het begin van datzelfde jaar, net voor haar eerste verjaardag, overleden.